Hiçbirşey ve her şey hakkında FULYA

Maksat muhabbet olsun HOŞSADA

Sabahı bekleyen insan KEREM OĞUZ

Hesabı kuvvetli simitçi ve Mozart MEHMET SAĞLAM

Yolcular ve yolcuların ardından bakanlar NİHAL YETKİN

Var ile yok arasında bir yer NİLGÜN

Ulupınar’da bir Pazar ÖZLEM AKAYDIN

Madem tütün öldürüyor, o zaman niye var? PİRMETE

Berduş, mürit, öğrenci SERDAR ÖZDEMİR

Bir tatlı huzur: Ören ÜÇ NOKTA

İtiraf ediyorum YEŞİM ÖZDEMİR

Ben bir hırsızım sayın hakim… Evet, çaldım! Ama sorun bakalım niye çaldım? Aslında hiç planlamamıştım da! Nasıl olduğunu bile anlayamadan oldu bitti işte… Eskiden duyardım bu tür hırsızlıkları, “Nasıl yapıyorlar ?” diye hayrete düşerdim hep; hatta içten içe de biraz kıskanırdım doğru söylemek gerekirse. Gün oldu, devran döndü ve yaşadıklarım beni de bu noktaya getirdi. Nasıl mı oldu? Tabii, en başından anlatayım en iyisi…

Sıradan bir hafta sonu akşam üstüydü. Hava kararmak üzereydi. Pek de keyifli olduğumu söyleyemeyeceğim. İstediğim hiçbir şey yolunda gitmiyordu; elimi neye atsam kuruyordu adeta… Canım çok sıkkındı anlayacağınız. Affedersiniz hakim hanım, ne dediğinizi duyamadım? Haaa elbette ki sağlığım yerinde çok şükür, ama bu gidişle onu da kaybetmekten korkuyorum haliyle. Neyse, konuyu dağıtmayayım. Yolda giderken birden bire Hayat Hanım’ın önümde yürüdüğünü fark ettim; nerede görsem tanırım zaten. Onu yakalamak için adımlarımı sıklaştırdım. Sessizce arkasından yaklaştığım sırada karşıdan gelen bir başka kadını gördü ve aniden duruverdi. Birden ne yapacağımı bilmez bir halde, yol kenarındaki vitrine bakıyormuş gibi yaptım; kulağım onlardaydı ama. Adının Kader olduğunu duyduğum diğer kadınla ayaküstü koyu bir sohbete başladılar. Kahkahaları sinir bozucuydu…

İşte o anda bu hırsızlığı yapmaya karar verdim; hiç düşünmedim. Konuşmaya o kadar yoğunlaşmışlardı ki, Hayat Hanım cebine daldırıverdiğim eli hiç fark etmedi bile… “Hanım” diyorum ama aslında bana hiç de hanım hanımcık davranmadığını da belirtmek isterim. Neyse… Ne diyordum? Cebin dışarıdan göründüğünden çok daha büyük olduğunu fark edince şaşakaldım. Dipsiz bir kuyu gibiydi adeta. İçindekileri , önce şöyle kocaman avuçladım; alabileceğimin en fazlasını ele geçirmekti niyetim. Fakat bir türlü istediğim kadarını tutamadım; ne kadar çabaladıysam da olamadı bir türlü. Birkaç denemeden sonra yakalanmaktan da korktuğum için elimdekine razı olarak geldiğim gibi sessizce uzaklaştım yanlarından.

Gölgelerin kararttığı bir duvarın dibinde durdum. Çaldığım ganimeti sıkmaktan sırılsıklam terlemiş ve ağrımış parmaklarımı açtım. Ne çaldığımı ben de bilmiyordum. Daha doğrusu ne çaldığımı biliyordum da, ne kadar çalabildiğimi bilmiyordum. Elbette düşündüğüm kadar çalamamıştım. Gene canım sıkılmıştı ama tuhaf bir haz da duymuştum aynı zamanda. Hep “Hayat” mı beni ters köşeye yatıracaktı? Olsun işte, ben de elimi cebine daldırıp ondan en değerli şeyini, biraz zamanını çalmıştım… Ama aslında o benim zamanımdı zaten. O benim zamanımı benden almıştı! Ama geri vermedi işte ben ne yapayım?

Ruhum acıkmıştı hakim hanım, onu doyurmalıydım; yoksa ölecekti! Siz hiç böyle hissetmediniz mi? Her türlü olumsuz düşünceden uzak, doğrunun ve yanlışın olmadığı, dünü ve yarını düşünmediğim, üzüntülere ara vermek istediğim bir parça zaman çaldım sadece… Kendimi mi kandırıyorum? Evet! Tam da yapmak istediğim şey buydu zaten… Kendimi cam bir fanusun içine kapatmaktı bir süreliğine de olsa. Hem, yokluğunu “Hayat” fark etmeyecek bile büyük olasılıkla… Onun cebinde kocaman yıllar birikmişken, içinden aldığım saatlerin ne önemi var ki? O cepte sizin bile yıllarınız durmuyor mu sanıyorsunuz? Asıl hırsız o bence! Hayallerimizi, sevdiklerimizi, ideallerimizi çalmıyor mu bizden sinsice?

Evet… İtiraf ediyorum … Ben “Hayat”ın cebinden biraz zaman çaldım. Ama pişman değilim. Beni yaşadığım hayat bu noktaya getirdi. Efendim? Çaldıklarımı ne mi yaptım? Eeee son saniyesine kadar bir güzel harcadım elbette! Kötü bir niyetim yoktu ki… Çok klasik olacak farkındayım ama ben masumum! Beraatimi talep ediyorum sayın hakim! Saygılarımla…

İncir ağacına kurulmuş hamakta hevesle açtığım ferah feza bir romanı okuyorum.Üzerime eğilmiş yaprakları, dallar arasında güneşi kovalıyor gözlerim. Kamaşıyor mutluluktan, dalıyorum uykuya.Uyanıyorum birden, nerdeyim? Mabedim Örendeyim.

Gece bir bakarsınız boylu boyunca bir yıldız kayar o geniş, o hiçbir engele takılmadan doyumsuzca seyrettiğiniz gökyüzünden. O vakit tutun dileğinizi; yer var bir dilekten fazlasına. Burası Örendir, açıp kolları iki yana göğünü kucaklayasınız gelir.

Mehmet, sahile bakan çay evinin gürbüz çaycısı.

“Mehmet, bana namuslu bi çay getir, kağıt yetiştir” Demlice çayım gelir, çok sürmez bulunmaz dediğim yerde kağıt da bulmuş, koyar masaya. Sonra söze girişir.

“Abi ne iştir.Buralarda öyle kağıt kalem aramazlar pek.”

İçimdekileri kazıyacağım Mehmet. Ören’in güzelliği çarptı, taştı içimden onu dökeceğim kağıda.

Yine Ören, hep Ören… Ben sevdalısı, uğruna bitevi bir hayatı terk eyleyen.

Hasan Kaptanla tanışıyoruz sonra. On beş yıldır Ören –Akçay arasında dümen çevirmekle geçivermiş yılları. Küçümen teknesi nasıl cesur, nasıl atıyor kendini ileriye, gidiyoruz kucağında, dalgaları yara yara. Yıldız yıldız yanıp sönen sular ortasında maviye çalıyor düşler…

Yüzünde hayat kadar derin çizgiler…Ama ne gam.Bir kahkahası var, her an tekleyecekmiş gibi çalışan motorun sesini bastıran. Duyulmuş duyulmamış hiç umarsız fısıldar gibi söyleniyor.

“Rüzgar yemekten felaket oldu boynum” Denizin her haline alışmış gözleri ufukları tarıyor,

“Nereye gidiyor bunlar böyle?” dediği yere bakıyorum.Belli belirsiz sütbeyaz bir kuş sürüsü görünüyor uzaktan.

“Len hergeleler bu mevsimde göçmek mi olurmuş” der demez bir çift yunus açıklarda dalıp dalıp çıkıyor. Biri bitmeden diğeri başlayan güzelim bir gösterinin ortasında kalakalmışken, “paraları topladın mı” diyor.Ben şaşkın “yok” diyorum.”Alıp öyle çıksaydın ya kaptan makamına” diyor kahkahayla. Şakacı; denizin dalgası vurmuş içine. Yanaşınca iskeleye, kırk yıllık çımacısı bilip beni, uzatıyor halatı.

“Bağla şunu”. Herkes bir iş tutuyor teknede.İskeleye yanaşınca halat atmak, halat bağlamak, paraları toplamak, hep yolcu işi. Kimse de yüksünmüyor bu işten.Teknesinde bir başına her gün Ören-Akçay arasında keyfine göre dört sefer yapar Hasan Kaptan.Yelkensiz teknesi, “üzmek istemiyorum” dediği motoruyla yaşar gider.

Olması gereken bir gezi yazısı dışına çıkıyor hep cümlelerim.Meşhurdur; görmeden, yemeden , gezmeden, geçmeyin demenin ötesini kuruyorum hep.

Kulaç kulaç deniz geliyor elime.Rüzgar, tenini okşuyor denizin, çiğ damlalarına kesiyor yüzüm. Balıklar yampiri yampiri salınıyor yanı başımda. Suyu desen billur… İster iç yudum yudum çeşmeden, ister dal mavisinden.

Balıkesir’in Burhaniye ilçesine bağlı şirin, huzurlu, nazlı nazenin Ören.

Akçay, Altınoluk,Ayvalık… sonra ver elini adalar…Hepsiyle yarenlik eder, o kadar yakın.Ama ille de Ören.

Açıkhava konserleri, günün doğuşu- batışı, gezinti yolu, kızarmış dondurması – oraya özel- dolunay geceleri, kavak hışırtılarının sesiyle sarhoş eder , uzak dağ başlarından sökün eden havasıyla ayrılır ayrılmaz özlediğiniz bir canan gibi hep sevdirir kendini. ‘ Bir tatlı huzurla’ baştan çıkarır da iflah olmaz hep düşersiniz yoluna.

]]> http://serbestradikal.wordpress.com/2008/08/02/bir-tatli-huzur-oren-uc-nokta/feed/ 0 serbestradikal http://serbestradikal.wordpress.com/2008/08/02/berdus-murit-ogrenci-serdar-ozdemir/ http://serbestradikal.wordpress.com/2008/08/02/berdus-murit-ogrenci-serdar-ozdemir/#comments Sat, 02 Aug 2008 12:03:55 +0000 serbestradikal http://serbestradikal.wordpress.com/?p=40 Continue reading →]]>

Berduş…

Bir kenar mahalle çocuğu…

Yaşı ergenlikten yeni çıkmış, yüzü yaşlı…

Gözleri kan,

Elleri nasır,

Dişleri tütün sarısı,

Ağzında en berduş şarap kokusu…

Şehrin kenarında olsa da

Yaşamın tam ortasına konumlamış kendini.

Yaşamın içinde bir gedik,

Yaşamın kıyısından ortasına, sicili kabarık…

Mürit…

Bir kenar mahalle çocuğu…

Yaşı ergen, yüzü köse…

Başında takke,

Elleri hamur gibi yumuşak…

Biat etmiş,

Şeyhi eline hançer vermiş…

Saf, inandırılmış…

Şehrin kenarında,

Yaşamın ortasına akan katarın en sonunda…

Öğrenci…

Bir kenar mahalle çocuğu…

Yaşı ergen, yüzü aydın,

Gözleri pırıltılı…

Kalem tutmaya alışmış.

Ceketi ters yüz edilmiş,

Ayakkabısı, büyük ağabeyinin eskisi…

Arkadaşlarına ezik,

Öğretmenlerine umut…

Simit tablası elinde,

Şehrin kıyısından yaşamı izlemekte…

Baba…

Karısı yatalak

Kendi kederli…

Sağ elini bileğinden iş makinesine vermiş,

Sol eli ile kenar mahalledeki yaşamın üstesinden gelmeye çalışmakta…

Kondu, şilte, masa, kapı…

Tek odalı bir kenar mahalle kondusu,

Yerde dört şilte yatak…

Birinde yaşlı bir kadın inlemekte…

Ortada tahta bir masa,

Üzerinde dört kaşık,

Bir tencere,

İçinde dört dilim bir patates, az salça, bolca su…

Baba yalnız…

Berduş şarap içmekte,

Mürit hu çekmekte,

Öğrenci kitap parası peşinde.

Baba çaresiz…

Kapıdan girecekleri beklemekte…

Ben içiciyim. Ama bu yasağın sonuçlarını birebir izliyor ve güzel buluyorum. Leş gibi duman ve yanık-soğuk sigara (izmarit) kokmayan mekânlar tabii ki güzel. İşyerimde bürom bir buçuk yıl önce yeniden boyandı. Perdeleri yıkandı. Sigarasız ve sigara artıksız bir ortamda çalışıyorum. Tabii ki güzel olacak.

Yasağı destekliyorum.

…

Ama anlayamadığım, çözmeye çalıştığım şeyler var.

Onları sorgulamadan duramıyorum.

Sıralıyorum:

…

BİR: Kapalı bir balık restoranında yanında sigara olmadan rakı-roka-balık sefası nasıl olur, bir bileniniz var mı? Sigara dumanı olmadan „Ne olacak bu memleketin hali?“ sorusu boşlukta kalmaz mı?

…

İKİ: Sigara sağlığa zararlı. Bunu çocukluğumuzdan beri biliyoruz. Ama bir zamandır da gözümüze gözümüze dürtüyorlar sigaranın zararlarını. Neymiş efendim, „Sigara içmek öldürür“müş. Bingo tabii.

Dahası var:

- „Sigara içmek size ve çevrenizdekilere zarar verir“miş.

- „Sigara içenler genç yaşta ölür“müş. (Elhamdülillah 63’üm. 14 yaşımdan bu yana iyi içiyorum ve dimdik ayaktayım. Babamın ninesi vardı rahmetli. 60 yaşında sigaraya başlamış, parfümsüz ve tütün dışı katkısız, filtresiz „Üçüncü“ marka yeşil paketli sigarayı tüttüre tüttüre 110 yaşında eceliyle ölmüştü).

- „Sigara içmek cildin erken yaşta yaşlanmasına neden olur“muş.

- Sigara içmek ağrılı ve yavaş bir ölüme neden olabilir“miş.

- Sigara içmek ölümcül akciğer kanserine neden olur“muş.

- „Çocukları koruyun. Dumanınızı onlara solutmayın“mış. (Bendeniz sigaranın kokusuna ilk rahmetli babamın püfffleriyle aşık oldum)

- Sigara dumanında benzen, nitrozamin, formaldehit ve hidrojensiyanit gibi kanser yapıcı maddeler bulunur“muş.

- „Hamile iken sigara içmek bebeğe zarar verir“miş.

- „Sigara içmek damarları tıkar, kalp krizine ve felçlere neden olur“muş.

- „Sigara içmek yüksek derecede bağımlılık yapar“mış, „Başlamamak gerekir“miş.

Ve fıkra üreticilerini coşturan en kral uyarı da şu:

- „Sigara içmek kan akışını yavaşlatır ve cinsel iktidarsızlığa neden olur“muş.

Dahası var. Ama bu kadarı yeter.

Sigara içmeye orada burada yasak var. Ama o yasağa rağmen , benim market işletmecim Mustafa Bey’in mekânı dahil her yerde serbestçe satılan sigara paketlerinin üzerinde bunlar yazıyor.

Bunların hepsi doğru.

Ama ortada bir tut kelin perçeminden durumu var. Bu öldürücü silah her yerde ve üzerine de “aman haaa, bak öldürür” yazılarak satılabiliyor.

Ben bunu anlamıyorum.

Bilmem, belki sigara içtiğim için beyin damarlarım dumura uğramıştır.

Zorla değil, anlamıyorum. Sigara içmenin neden orada burada yasak, ama satışının neden bu kadar pervasızca serbest olmasını anlamıyorum.

…

ÜÇ:Aslında anlıyorum tabii. Eşek değilim. Ama yine anlamıyormuş gibi yapıp bir soru daha sormak istiyorum:

Madem bu kadar zararlı bir meret bu sigara. O zaman dünyada ve Türkiye’de neden tütün tarımı denilen birşey var? Neden bir sürü sigara, püro fabrikası var? Tüm bunları yasaklamak niçin kimsenin aklından geçmiyor?

Anlamıyorum.

…

DÖRT: Aslında anlıyorum tabii. Eşek değilim. Ama yine anlamıyormuş gibi yapıp politika esnafına bir soru daha sormak istiyorum:

Sigara içmeyi orada burada yasaklamakla, bataklığı kurutmak yerine sivrisinekle mücadeleyi tercih ediyorsunuz.

Sigara içmek bu kadar zararlı ise (ki doğrudur); tütün tarımındaki, işlemesindeki, pazarlamasındaki istihdamdan, koyduğunuz dolaylı vergilerden, sigara kaçakçılığı ile mücadeleden vazgeçip sigarayı daha tarlada iken yasaklamaya yüreğiniz (büzüğünüz) yetiyor mu?

Kıvırmadan cevap verin bu soruya. Yetiyor mu, yoksa sıkıyor mu?

…

Sıkıyorsa eğer, özet şudur:

Bakanlar Kurulu toplantılarının sigarasız olması yetmez.

Siz lüzumsuzsunuz. İdare-i maslahatçısınız. Popülistsiniz. Sivrisinek avından bile rant umanlarsınız.

Dürüst olun.

Çünkü genç-yaşlı, kadın-erkek yüzbinlerce, milyonlarca insanı daha çabuk, ağrısız-sancısız

ölüme götüren binbir türlü gerçek silahın hiçbirinin üzerinde “öldürür” diye bir etiket yok.

Onun da adı cafcaflı: Savunma sanayii.

…

Savaş dememek için savunma denmiş. Adet böyle.

Yani bir ikili durum var. Anlaşılabilir.

Afyon da var. Onda da ikili bir durum, ikili bir kullanım söz konusu: Hem tıpta anestezide kullanılabiliyor, hem de müptelası uyuşturucu niyetine kullanıyor.

Sigarada ikili kullanım var mı?

Ölüm ve rakı-roka-balık ikili kullanım (dual use) olabilir mi?

Antalya gibi, Torosların eteğine kurulmuş, turizm cenneti bir şehirde yaşarken, farkında olmadan tatili günlük hayatla birleştiriveriyor insan.

Sabah erken kalkıp önce denize, sonra da işe gidebilme ayrıcalığı sanki sadece Antalya’lılara verilmiş bir armağan gibi. Bunun dışında o kadar çok otel, tatil köyü gibi alternatifler var ki Antalya’ da tercih tamamen kişinin kendisine kalmış.

Sürekli Antalya’da yaşıyorsanız bir de şehrin doğal güzelliklerinin farkındaysanız, bir süre sonra bu güzellikleri tek tek keşfetmek bir tutku haline gelebiliyor. O zaman da hafta sonları bir kurtarıcı gibi yetişiveriyor ve bu doğal güzelliklerle buluşma olanağı verebiliyor insana.

Geçtiğimiz hafta sonu, aslında adını sürekli duyduğum bir doğa cennetine gitme fırsatı buldum.

Antalya – Kumluca karayolu üzerinde, Kemer’i geçtikten sonra, Çıralı Sapağı’na gelmeden 3 km önce bulunan Ulupınar Köyü’ne gittim.

Anayoldan ayrılıp giderken arabayı durdurup çam ağaçlarının kokusunu içime çektim önce. Ardından, ilgimi çeken buz gibi suyu oldu. Toroslar’dan gelen bu suyun yaz kış soğuk olduğunu söylediler.

Şelalelerin ve derelerin üzerine balık çiftlikleri açılmış.

Balık çiftliklerinde, gelen konukların rahat etmesi için tasarlanmış restoranlar, gün boyu alabalık servisi yapabiliyor. Akdeniz mutfağının tüm güzelliklerini bulabilmek mümkün.

Balıkla arası hoş olmayanlar da üzülmesinler, doğu bölgelerimize özgü tatları, kebap çeşitleri, lahmacun çeşitlerini de bulabilmek mümkün elbette. Ne yenirse yensin, yemeğin yanında farklı lezzetteki yoğurtlardan yapılmış üzeri köpük dolu buz gibi ayran ve yemeğin ardından Türk kahvesi mutlaka içilmeli.

Bir başka alternatif daha var bu balık çiftliklerinde.

Balık avlamayı sevenler arzu ettikleri takdirde bu imkana da sahip olabiliyorlar.

Çiftlikten kiralanacak bir olta ile gün boyu balık avlamak hatta avlanan balıkları pişirip yemek de mümkün. Bu da balık avlamayı hobi edinmiş yerli ve yabancı turistlerin ilgisini çekiyor.

Ulupınar ve oralara kurulmuş balık çiftlikleri bende saklı bir cennet izlenimi bıraktı.

Doğal güzelliğinin yanında servisinin mükemmelliği, insanda oralara günü birlik değil de gidip bir kaç gün kalma isteği uyandırıyor.

Yolunuz Antalya’ya düşerse, ya da Antalya’da yaşıyorsanız kaçırmayın bu cenneti derim.

Bir yanda Ezan sesleri bir yanda martıların akşamı selamlayan çığlıkları; yine balkondaydı düşünceleri ile baş başa.

Ah şu düşünceler; topla , çıkar, böl , çarp bir türlü doğru sonucu bulamayan!…

Çılgın bir yağmur dün sokaklarını yıkadı şehrinin , kirini, pasının akladı , ya görünmeyen kirler, tozlar, onları kim yıkayacaktı? …

İsimsiz bir semtin, bilinmeyen bir durağında bekliyordu! Gelen , geçen yok bir tek martılar yükseklerden uçan! Gözünün görebildiğine izledi onları, ufuk çizgisinde kayboluşlarını! Beni de alın , götürün dedi de nafile, duymadı martılar!…

Akşam oluyordu, uzaktan gelen Ezan sesleri ile ürperdi. Kimsecikler yoktu etrafında ; bir tek martılar, çığlık çığlık…

Issız bir semtin , adsız bir durağında bekliyordu kollarını kavuşturmuş, rüzgardı usulca yüzünü okşayan!…

Akşam oluyordu evinin balkonundan bakarken. Ne isimsiz durak, ne ıssız semt, ne de rüzgar vardı! Bir tek martılar , bir de usulca gözlerinden süzülen inci taneleri!…

Bir önceki gece: İçi kıpır kıpır, biraz sevinç, biraz heyecan, biraz hüzün, biraz kaygı hali. Tipik yolculuk öncesi duygular resmi geçidi. Sıraya gir desen girmez, sus desen susmaz.Çaresiz izlemeli, yüzleşmeli, en son da kabullenmeli.

İşte yine yazıhaneden içeri giriyor. Duvarlarını, mobilyasını, çalışanlarını neredeyse ezberlediği garip bir enerjisi olan o yazıhaneye. Issız bile olsa, içinde yolcuların ayak izleri ve kalp atışları kalmış, kimi ayrılmak, kimi kavuşmak telaşından bitap ruhların gölgeleri arasındaki o küçücük odacıkta, o küçücük adacıkta dakikaları sayıyor yine. Bilet satan yetkiliye takılıyor gözü. Her yolcunun muhatap olduğu, ama kimsenin adını sormadığı, doğru dürüst yüzüne bakmadığı, bütün gün benzer sorulara sinirlenmeden konuşmaya koşullanmış olarak cevap vermekten yorulmuş yetkisiz yetkiliye. İçi acıyor, bütün gün konuşan ama aslında konuşamayan bu kişinin ne çok dolmuş olduğunu düşünmeden edemiyor. Herhalde farkında olmadan son kızgın,çatık kaşlı müşterinin ardından ona sessizce destek vermiş olmalı ki, “Görüyorsunuz değil mi, eğitimli olmak adam olmaya yetmiyor” diyor yetkili. “İyi giyinmiş, iyi okullar okumuş, neye yarar?” Birden onun okuyanlara karşı içinde bir kin olduğunu sezinliyor ama doğrudan bunu söylemek yerine soru soruyor, anladığından emin olmak için: “eğitimli olanlar daha mı anlayışsız oluyor sizce? Beriki hemen yapıştırıyor cevabı: “Evet çok eziliyorlar ya, bir yere gelmek için, onlar da kendinden aşağıda gördükleri herkesi ezmek istiyorlar”.”Hangi genellemenin neresini düzeltmeli, vakit o kadar az ve karşıdaki o kadar az bunu anlamaya hazır ki!” diyor içinden. Dışından ise şunu diyor yalnızca : “Peki hayat okumayanlar için daha mı kolay? Onlar ezilmiyor mu?” “Eziliyorlar ama onların ezeceği fazla insan yok ve bilerek ezmek istemezler.Eğitimliler ise insanı nerden vuracağını daha iyi biliyor.” Genellemeler, genellemeler…Daha fazla nötr sorulara devam edemiyor ve deşarj olsun diye: “Pardon” diyor, “Ne yapıyorlar mesela, çok mu sinirlendiriyorlar sizi?” “Demin gördünüz” diyor diğeri. “Yer kalmadı diye “sizi şikayet edeceğim” diye kapıyı çarpıp gidiyor mesela. Biz emir kuluyuz oysa. Şoförler de öyle. Yalnız kaza olunca insanların aklına geliyorlar! Ya da biraz geç mi kaldılar, yolcu başlıyor şoföre baskı yapmaya, “Niye daha fazla sefer düzenlenmiyor” diye,halbuki şoförler kendilerine denilen saatte yola çıkıyorlar. Ama yolcular daima sinirli ve kavga etmeye hazır.” “Evet” diyor, “böyle demeniz daha uygun, “yolcular”, yani sadece “eğitimliler” değil. Yolcu psikolojisi diyelim.Stres, kaygı.Bilinçaltında kavuşamama, ölüm korkusu ve daha bir sürü şey” “Peki ya biz?” diyor. “Biz?” diye tekrarlıyor, neyi kastettiğini anlamak istercesine. “Biz,yani, bilet satanlar.Siz hep bir yerlere gidersiniz, hayatınız hep değişir, hareket halindesiniz.Halbuki biz,duruyoruz.Hayat zaten kısa ve biz duruyoruz.” Saate bakıyor, aklına Auster’ın hikayesi geliyor:fotoğraflar,aynı gibi görünen ama aslında tıpatıp aynı olmayan fotoğraflar. En rutin hayatta bile her şey aynı değil aslında ama bunu nasıl anlatmalı şimdi? Bunu tartışacak vakit beş dakika bile değil, kavuşacağı sevdikleri geçiyor gözlerinin önünden ama bir yandan da gitmeden bir teselli vermek istiyor adsız biletçiye: “Biliyor musunuz,aslında herkes hareketli,ya da herkes duruyor,yalnızca sizler değil?” Adamın kafası karışıyor, alnı kırışıyor, kaşı hafif çatılıyor: “Anlamadım” diyor. “Bakın bütün meslekleri düşünün:Öğretmen için öğrenciler hareketli, o hep aynı yerde. Doktor için,hasta geçici, o hep aynı yerde, aşçı için gelen müşteri hareket halinde, yemeğini yiyip restorandan ayrılıyor ama o aynı yerde.Ama aslında roller değişince tam tersi değil mi?Yani ahçı hasta olunca hareketli olan o, ya da siz, normalde sabit görünen, ama siz yolcuyken, bu sefer de siz hareket halindesiniz.Yani boş yere kendinizi üzmeyin.Hepimiz bir iş yapıyoruz, o zaman diğerlerine göre sabitiz ve bunu birbirimiz için yapıyoruz.” “Teşekkürler” diyor adam, “rahatladım birden”, “Bakın servis geldi, iyi yolculuklar.” Koşar adımlarla yürürken biletçiye dönüp, “size de iyi yolculuklar!” diyor.

Servise bindiğinde, “ne ilginç bir sohbetti” diyor kendi kendine. Bir saat sürecek terminale kadar yolculuğunda bu apansız gelişen sohbetten türeyen genelleme yüklü konuları, yolcular ve duraktakileri, roller ve insanların bunlardan etkilenişini, yollar ve yılların izlerini düşünüyor. “Bir de insanları üzmek de rahatlatmak da çok kolay aslında ve yolcu olsan da olmasan da” diyor nakarat olarak, “mesele neye niyet ettiğinde…”

Hangisi işini daha iyi yapar; hesabı kuvvetli simitçi mi, matematiği kuvvetli simitçi mi? Bu iki seçenek arasındaki temel fark beceri ve yetenek arasındaki ayrımda gizli.

Yetenek (talent) kalıtımsaldır; herkeste farklı türde ve farklı derecelerde genetik olarak mevcuttur, yani bizimle birlikte doğar. O nedenle, örneğin bir piyanist ancak bir kent orkestrasında çalabilirken, bir başkası evrensel çapta ün kazanır ve dünyanın her yerinde alkışlanır. Bunu kabul etmeyenler, Mozart’ın 3 yaşında keman çalmasını, 5 yaşında senfoni bestelemesini başka türlü izah edemezler. Ve becerinin ne anlama geldiğini muhtemelen bilmezler.

Beceri (skill) belli bir oranda var olan bir yeteneğin doğumdan sonra sınama-yanılmayla, eğitimle, teşvikle, deneyimle ve ödüllendirmeyle geliştirilmiş biçimidir. Yüzündeki tüm kasları istediği biçime sokup istediği yüz ifadesini yaratabilen bir çocuğun farkına varılmamışsa, o tiyatral yetenek beceriye dönüştürülmeden harcanmış demektir. Veya yeni bir teorem geliştirecek boyutta matematiksel yetenekle doğmuş bir kız çocuğu okula gönderilmemişse, sadece hesabı kuvvetli bir simitçi kız olabilir, o kadar.

Bu olguyu daha ilginç bir örnekle somutlaştıralım:

7, 7, 7, 7, 1 = 4 tane 7 ve 1 tane 1…
Tamamen matematiğe dayalı işlemlerle ve her rakamı sadece bir kez kullanmak koşulu ile 100 sayısını nasıl elde ederiz? Kolay görünse de epeyce uğraştıran bir problem… (Çözmek isterseniz bundan sonrasını şimdilik okumayın.)

İşte yanıtı:
İlk iki yediyi çarpalım: 7×7 =49
Diğer iki yediyi de çarpalım: 7×7 =49
Kırk dokuzun birini diğerine bölelim: 49/49 = 1
Çıkan sonuçları ve kullanılmayan bir rakamını toplayalım: 49+49+1+1=100

Nasıl, zihninizde yeni bir bakış açısı yaratıyor, değil mi?!

İşte hesapla matematik, yani aritmetik bilmekle matematik bilmek arasındaki fark da budur… Aritmetik, temel işlemleri doğru yapmanızı öğretir; matematik ise, yaşam boyu önünüze çıkacak problemlere farklı yönlerden ve farklı yöntemlerle yaklaşmanızı ve mutlaka iyi bir çözüm bulmanızı sağlar. Tabii eğer bolca problem çözmüş, matematiksel düşünceyi içselleştirmiş ve akıl yürütme sürecinize matematiğin ruhunu katabilmişseniz.

Matematikle, bilimle, sanatla kalın…

Dip soru: Arapsaçına dönüşmüş ve içine zerk edilen çareleri dahi kabul etmeyen birer çözümbozar yapı oluşturmuş problemlerimizi çözmeleri için son seçimlerde oy verip parlamentoya soktuğumuz; fakat -çözüm bir yana- başımıza olmadık problemler açan, aritmetikten matematiğe geçememiş milletvekili sayısı 4×100’ü aşar mı, aşmaz mı acaba?

“Sus lan sen de” deyip bir tokat çakıyorum saate. Bu saatin dili olsa da yediği dayakları bir anlatsa. Günün en ters olduğum vaktinde, en yapmak istemediğim anlarda beni ayağa kaldırmakla görevli. Zor bir sorumluluk bu. Zor ama başarıyor işte. Bu başarının karşılığı her sabah bir küfür ve bir de tokat oluyor. Yılmıyor şerefsiz, ertesi gün tekrar deniyor. Yahu bir gün de bozul. Bir gün de bana kız da çalma. Bir kere geç kalayım işe hayatımda. İki-üç saat çalayım felekten. Ama hayır. Beyefendi dünyanın tüm horozlarının birleşik iradesine sahip.

Kendimi evden dışarı atmam üç-dört dakika sürüyor. Bu konuda fazlasıyla maharetliyim. Yıllarca geç uyandığımdan oluşan kayıp dakikaları uyandıktan sonra ki şimşek hazırlanma hızıyla telafiye alıştım çünkü.

Sabah beşi beş geçe, karşılarında site sakinini gören güvenlik görevlileri hafiften kendilerine çeki düzen veriyorlar. Benim açımdan kötü bir his. Yani birilerinin beni görünce toparlanma ihtiyacı duymaları. Taksiyi bekliyorum. Bekçilerden bir tanesi beni iplemiyor. Bana sorarsanız doğru yapıyor. Ayağında küçük bir futbol topu var. Topu yokuş yukarı hafifçe vuruyor top yokuşu çıkıyor yedi-sekiz metre kadar, sonrasında yine bekçinin ayağına geliyor. Sonra farkediyorum ki fazlasıyla maharetli ayakları. Sağ dış, sol iç derken, topa istediği ayakla vurup istediği falsoyu verdiriyor ve top yine tam ayağına geliyor..

“Bir pas versene” diyorum. Dönüyor, yerden düm düz geliyor top ve ayağıma yapışıyor. Sanki ayağımda topu çeken bir mıknatıs varmış gibi, öyle geliyor top da buluyor yerini. Ben de bir iki vuruyorum yokuşa doğru ama bekçi kadar başarılı değilim. Sonrasında geri atıyorum topu. “oo” diyor. “Sizde de varmış sağ dış ve sol iç” “Var ama seninkisi gibi kusursuz değil” diyorum. “Ben altı aydır sabaha kadar vuruyorum böyle” diyor. “Yoksa vakit geçmiyor…” “Tespih çekmek gibi mi yani” diyorum. “Yani bir nevi” diyor.

Uzaktan bir yerlerden yaklaşmaktan olan taksinin sesi geliyor. Tam uyanamamışım, biraz kendimi sarhoş gibi hissediyorum. Tam da sarhoşa yakışır şekilde damdan düşme bir soru çakıyorum. “Bekçiler” diyorum, “evleri mi beklerler yoksa sabah olmasını mı?”

Gülüyor, üstüne alınmıyor. Görevini yapmadığı imasında bulunmadığımı, samimi olduğumu farkında. “Bekçiler” diyor, “evlerine gidecekleri vakti beklerler, tıpkı tüm çalışanlar gibi…”

Taksici kibar bir bap yapıyor. “Haydi hayırlı sabahlar diyorum” bekçiye. Çantalarımı alıp taksiye koşuyorum. Yarım saatlik yolda ve dört saatlik uçak yolculuğum boyunca saat çalarken tekme tokat kovduğum, adeta sirttir ettiğim uyku beyi geri çağıracağım ama o asla gelmeyecek. Yine en münasbetsiz anda, eğitimde ya da toplantıda karabasan gibi çökecek üstüme. Belki de o küçük toplardan ben de edinmeliyim bir tane…

K.